Vandaag ... (4)

Vandaag zou mijn schoonmoeder, Trijntje Sibbeltje Orie-Venema, 92 jaar geworden zijn. Dat heeft ze helaas niet gehaald. Op een paar weken na, is ze 87 geworden.
Truus, want zo werd zij genoemd sinds de familie in Den Haag woonde, was de vierde dochter en het vijfde kind van Ietje Klopstra (1892-1983) en Homme Venema (1889-1965). Ze is geboren op 5 maart 1920 in het Groningse Onstwedde. Het tragische was dat voor haar geboorte al vier kinderen overleden waren en wel in 1914, 1917, 1918 en 1919. Het kind dat in 1918 overleed, ook Trijntje Sibbeltje geheten, overleed als gevolg van de 'Spaansche' ziekte/griep. Die ziekte, die als pandemie de geschiedenis is ingegaan, heeft vanaf ongeveer augustus 1918 in Oost-Groningen ongeveer 10% van de bevolking het leven gekost! 
In totaal zijn er drie kinderen geweest met de namen Trijntje Sibbeltje. Trijntje was een vernoeming naar grootmoeder van vaders kant, Trijntje Knip (ca. 1868-1936). Sibbeltje was afkomstig van haar grootmoeder van moeders kant, Sibbeldina Schokker (1864-1895).

Trijntje, ong. 3 jaar oud

Waarschijnlijk kort na de geboorte van haar jongste broertje Mattheus Rutgert op 17 februari 1922, verhuisde het gezin van Onstwedde naar de Brugkade op Stadskanaal. 

Het gezin Venema-Klopstra woonde in het eerste huis rechts.
Het staat er nog steeds, het water is inmiddels gedempt.

De vader van Trijntje werkte als metaalarbeider om de hoek bij scheepswerf Holtman aan de Hoofdkade. Het bedrijf bestaat nog en is nu een jachtwerf.
Goed een jaar voor het vertrek naar Den Haag, veroorzaakt door de slechte arbeidsomstandigheden in Oost-Groningen, werd onderstaande foto van het gezin Venema-Klopstra gemaakt.

De foto is gemaakt op 8-10-1933. V.l.n.r. Vader Homme,
 zoon Mattheus, Trijntje en  moeder Ietje. In die tijd was het
inkleuren van foto's gebruikelijk.

Rond december 1934 verhuisde men naar Den Haag, naar de Cillierstraat in de Paul Krugerbuurt. Dat moet een cultuurschok zijn geweest, van het platteland van Oost-Groningen naar een volksbuurt in Den Haag. Daar kon Homme komen werken bij zijn zwager, Henderikus Klopstra (1890-1968) die een koperslagerij had. (De familienaam Klopstra was dus zeer toepasselijk :-) Maar in ernst, namen die eindigen op -stra zijn vaak terug te voeren op aardrijkskundige namen of topografische begrippen.)
In de jaren kort voor de 2e wereldoorlog ontmoette Truus haar Henk. Onderstaande foto is genomen in hun verkeringstijd. Het is helaas geen kleurenfoto anders zou haar opvallende rode haar nog beter tot z'n recht gekomen zijn. 

Truus Venema en Henk Orie tijdens hun
verkeringstijd in een Haags park, ca. 1939.

Truus en Henk trouwden op 28-10-1942 in Den Haag en kregen twee kinderen, Jeanne nog tijdens de oorlog en Homme ruim een jaar daarna. Terwijl Henk lange tijd letterlijk dag en nacht werkte bestierde Truus het gezin en het huishouden. Haar gastvrijheid was welhaast spreekwoordelijk, iedereen kon altijd blijven eten. In die tijd was het nog niet zo gebruikelijk om uitgebreid met vakantie te gaan maar dagjes uit, dat werd wel gedaan. Op de foto hieronder staat Truus met kinderen en ouders op weg naar Madurodam.

Op weg naar het in juni 1952 geopende Madurodam.
Op de achtergrond het toenmalige en inmiddels afgebouwde KLM-hoofdkantoor aan de Haagse Plesmanweg.

Hoewel ik dat natuurlijk nog niet wist, maakte ik in 1958 kennis met mijn a.s. schoonmoeder. Van het begin af aan hebben we het goed met elkaar kunnen vinden. Klassieke moppen over schoonmoeders zijn aan mij niet besteed. (Wat is het voordeel van een Japanse echtgenote? Dan woont je schoonmoeder in Tokyo. Huhu, wat een humor.) Als je niet beter wist dat ze uit Groningen kwam, dan zou je haar voor een Bourgondische verslijten. Gezelligheid, zorgzaamheid, alles voor een ander over hebben, het stond allemaal hoog bij haar in het vaandel. Kortom, een vrouw die ik in mijn hart draag, nu en voor altijd!

Truus Orie-Venema 1920-2007

Alle hiervoor genoemde personen staan gerangschikt in onderstaand geneagram.

Moederskindje

In de genealogie draait heel veel rond de familienaam van de man, in ieder geval tot voor kort. De familienaam van de man bepaalt de naam waar de kinderen het hun hele leven normaal gesproken mee moeten doen. Ben je door omstandigheden getooid met de naam van je moeder, dan worden er, zeker in bepaalde leefgemeenschappen, nog steeds wenkbrauwen gefrontst.

Gens Nostra, september 2006

Hoewel het door de generaties heen hanteren van de naam van de man voor genealogen een zeker gemak heeft, zit er tegelijkertijd een bepaald risico aan vast. En dat risico is dat iemand wel de naam van zijn vader kan dragen maar zeker weten of de goede man ook daadwerke-lijk (wel een toepasselijk woord in dit verband) zijn vader is, dat moet hij (of zij) maar afwachten. De vreemde bok die in allerhande weitjes graast, is een beestje van alle tijden. De vraag is alleen hoe aktief die bokken door de tijden heen zijn geweest. En daarover verschillen de meningen nogal. Wanneer je zo hier en daar op internet rondneust moet je haast wel tot de conclusie komen dat (in Nederland?) van alle geboren kindertjes tussen de tien en dertig procent verwekt zou zijn door een ander dan de legitieme vader. Ik vind dat eerlijk gezegd nogal hoge percentages. Er wordt dan onder meer geschermd met uitspraken van bedrijven die zich met DNA-testen bezig houden. Daar zouden hoge percentages mismatches geconstateerd worden. Maar ja, die vragenstellers hebben natuurlijk vaak al enige twijfel. Anders zou de vraag niet gesteld worden. Dat is dus niet een echt representatieve groep.

Mijn mede-NGV-lid, de heer B. van Dooren, heeft in september 2006 hierover een artikel geschreven in Gens Nostra. Ook hij had zo zijn twijfels over allerlei uitspraken op dit terrein. Veel zoeken leidde toen tot de conclusie dat er slechts één goed (Zwitsers) onderzoek is geweest met als uitkomst dat maximaal één procent van de veronderstelde vaders niet de biologische vader was. De reden dat er zo weinig onderzoek naar dit onderwerp is gedaan is dat het veelal op ethische problemen stuit.

Hoewel DNA-onderzoek langs de mannelijke lijn (Y-chromosoom) tot redelijk zekere uitspraken kan leiden, hebben ook vrouwen een DNA-element dat praktisch onveranderd van moeder op dochter overgaat. Dat is het mitochondriaal DNA (mtDNA). Van vrouwen die gezamenlijk in een matrilineaire lijn (moederslijn) voorkomen, kan daarom met zekerheid gezegd worden dat zij van elkaar afstammen.

In onze familie is de langste moederslijn die ik heb, die van onze dochter. De lijn gaat acht generaties terug, naar de 2e helft van de 18e eeuw.

Sibbeltje Jans Potter (? - ?)

Allegonda Elisabeth Steenstra (Bozum, ca. 1792 - ?)

Sibbeltje Pieters Boomsma (Wymbritseradeel, 8-5-1813 - ?)

Alegonda Elisabeth Veldhuis (IJlst, 16-6-1836 – Smallingerland, voor 1882)

Sibbeldina Schokker (Wymbritseradeel, 7-4-1864 – Hoogezand, 18-6-1895)

Ietje Klopstra (Groningen, 10-7-1892 – Den Haag, 15-11-1983)

Trijntje Sibbeltje Venema (Onstwedde, 5-3-1920 – Den Haag, 16-2-2007)

Adriana Orie (Den Haag, 29-8-1943)

Paula Miebies (Amstelveen, 12-5-1970)

Ietje Klopstra

Trijntje Sibbeltje Venema

Adriana Orie

Paula Miebies

Het is toch leuk om je te realiseren dat wanneer je dochter langs komt, je zeker weet dat er acht generaties DNA-geschiedenis bij je op de bank zit. 

Omdat ik aanneem dat Sibbeltje Jans Potter, Paula’s oudbetovergroot-moeder, in Friesland leefde, kan ik nu ook vaststellen dat Paula langs de bloedlijnen van moederskant voor 12,5% Friezin is, 37,5% Groningse en 50% Haagse. Maar dat is een wat dubieuze redenatie. In ieder geval kan je wel zeggen dat we allemaal moederskindjes zijn. En daar zult u het mee moeten doen.