Sunday, 11 October 2020

VOC-grafstenen/tombstones in Malacca

For a summary in English, please scroll down.

Bij het horen van de naam VOC, de Verenigde Oostindische Compagnie, denken veel mensen toch aan voormalig Nederlands Indië, het huidige Indonesië. Maar de VOC is ook buiten dat gebied aktief geweest, o.a. in Ceylon. Een wat minder bekende handelspost lag tegen Nederlands Indië aan: Malakka in het huidige Maleisië. De VOC had die post in bezit van 1641 tot 1795 toen het gebied door de Engelsen veroverd werd. Het is dus niet vreemd dat Malakka ook een begraafplaats (in St. Paul's Church) had waar Hollanders werden begraven. Ook Portugezen, die Malakka al in 1511 kolonialiseerden, vonden daar hun laatste rustplaats. 

St. Paul's Church (Malakka), Perak (NW Maleisië), Ligor (Thailand)

De gerestaureerde grafstenen zijn nog steeds in de (overblijfselen van de) kerk te bezichtigen. Al in 1904 zijn alle graven, ook die van 26 Hollanders, gedocu-menteerd en gefotografeerd door Robert Norman Bland (1859-1948). De teksten achter de namen zijn ook van zijn hand. In alfabetische volgorde noemt hij:

Baslij, Nicolaas: † 9-4-1678, vrijborger
Bort, Maria: * Amsterdam 5-8-1639, † 25-8-1661, vrouw van Nicolaes Müller, 
   waarschijnlijk dochter van Balthasar Bort 

Balthasar Bort deel van
anoniem portret eigen-
dom van Rijksmuseum
NB Deze Maria Bort is inderdaad in Amsterdam gedoopt maar 5 jaar eerder dan op haar steen staat: 15-8-1634. Zij is echter niet de dochter van Balthasar Bort maar zijn jongere zus. Balthasar is ook in Amsterdam gedoopt op 18-12-1625 (in Wiki-pedia staat nu nog 14-12-1626 maar dat kan niet juist zijn tenzij genoemde Balthasar kort na 18-12-1625 is overleden. En dat overlijden heb ik niet gevonden.). Beiden zijn kinderen van Thomas Birdt en Anna van Ra(e)ij, zie onderstaande doop-inschrijvingen. Bij het tweede huwelijk (ondertrouw op 15-12-1660) van Thomas wordt verwezen naar zijn eerdere huwelijk met Anna en heet en tekent hij: Bort (zie de ondertrouwinschrijving hierna). Thomas Birdt en Thomas Bort zijn dus één en dezelfde persoon.
Overigens was Balthasar een grote jongen in de VOC. Hij was niet alleen goeverneur van Malakka maar ook nog admiraal van de Noortse vloot (een expeditie naar China) en nog wat functies van dat kaliber waaronder opperhoofd van Ligor in Thailand.

Doop van Baltasar, zoon van Thomas Birdt en Anna van Reaij te Amsterdam op
18-12-1625 in de Oude Kerk (onderste 2 regels)

Doop van Maria dochter van Tomas Birdt en Anna van Reaij
te Amsterdam op 15-8-1634 in de Nieuwe Kerk (onderste inschrijving)

2e otr. van Thomas Bort, weduwnaar van Anna van Raije, met Aefje Cornelis
te Amsterdam op 15-12-1660

d' Dieu, Reynier: † 7-7-1655
opperkoopman

van Eeckel, Hendrick: * Amsterdam 20-3-1619, † 7-7-1650, opperkoopman en
   hoofd van de vestiging te Ligor
Evertsen, Hendrick: * ca 1646, † 22-1-1698, burger, kapitein en koopman
Herbers, Theodorus: * ca 1650, † 18-4-1659
Jansen, Matthijs: * Thonderen, † 5-2-1673, vrijborger
van de Kerckhoven, Theodorus: * 5-11-1660, † 8-11-1661, onderagent in Malacca
Massis, Daniël: * 21-6-1658, † 19-2-1660, ws zoon van John Massis, winkelier,
   later commandant in Perak en Ligor
Massis, Sophia: * 21-6-1664, † 11-11-1665
du Moulin, Johanna: * 19-5-1653, † 17-3-1676, vrouw van Balthasar Bort,
   Emanuel du Moulin was havenmeester 1656-1660
Noelmans, Maria: † 14-3-1660, vrouw van Theodorius Zas, dominee in Malacca
Odame, Anna: * 's-Gravenhage, † 6-7-1669, vrouw van Gillis Syben
Pietersen, Pieter: * Enchuijsen, † 27-5-1644, ziekenbezoeker en deken van de
   kerk
Quefelverius, Maria: * Rotterdam 20-10-1629, † 2-11-1664, vrouw van Johannes
   Riebeck@
Rijcke, Johanna: * 2-2-1656, † 25-1-1673, vrouw van Mathaeus Sonmans, enige
   dochter van Isaack Rijcke en Maria Bort
Robberts, Anganeta: † 6-2-1652, vereerde vrouw van koopman David Verdonck
Rooselaar, Constantijn Johannes: * 13-7-1703, † 18-1-1707, zoon van Pieter Rooselaar, goeverneur van Malacca 1707-1709

Schenkenberg, Hendrik: † 29-6-1671
opperkoopman en "tweede personage"
van stad en fort Malacca 1668-1670

van Schoonhoven, Anna Reijnierse: * 24-8-1643, † 28-11-1670, vrouw van Jan
   Beeck, vrije koopman
Sonmans, Balthasar: * 30-7-1667, † 3-8-1667, zoon van Mathaeus Sonmans en
   Johanna Rijcke
Syben, Gillis: * Haarlem, † 27-8-1663. opperkoopman en "tweede personage"
Trip, Agneta: † 14-2-1697, vrouw van Arnold van Alsem, advocaat-fiscaal 1695-
   1703
Walravens, Davidt: * 18-9-1623, † 28-5-1645
Wilhelmsz, Johan: † 26-11-1655. kapitein van het garnizoen

van Zijl, Johan: * Vianen, † 3-1-1656
opperkoopman en fiscaal

Deze steen van Johan van Zijl, nu 364 jaar oud, is nog steeds in zeer goede staat, zie hieronder.

Picture copied from Google; it is made by Kana Hide in St. Paul's Church.
The tombstone is of the same person as the stone pictured right above this one: Johan van Zijl

Naast Malakka had de VOC ook nog kleinere nederzettingen in Perak (Maleisië) en Ligor (Thailand) (zie de kaart).

@ Johannes Riebeck kennen wij beter als Jan van Riebeeck, de man die in 1652 de eerste VOC-handelspost in de latere Kaapkolonie stichtte. Hij trouwt te Schiedam op 28-3-1649 met Maria de la Quellerie daarna verlatijnst tot Quefelverius.

Schiedam, 28-3-1649 huwelijksinschrijving
Nederduitsche Gereformeerde Gemeente
Jos v Riebeeck x Maria de la Quellerie      
Gemeentearchief Schiedam

Photo credit: alle zwart/wit-foto's van grafstenen zijn afkomstig uit 'Historical tombstones of Malacca' door Robert Norman Bland.

Brief summary in English
The Dutch East India Company (in Dutch: Vereenigde Oostindische Compagnie commonly abbreviated as VOC) was possibly one of the first multinationals in the world. It operated under the umbrella of the local governments of Dutch provinces Holland and Zeeland, both part of the Dutch Republic. The VOC existed for almost two centuries between 1602 and 1800 and operated in Africa and Asia. It had many local establishments there such as the one in this post, Malacca. At one time the Company employed some 28,000 people among which many soldiers, and numerous ships. Most ships were used for trading but also to sail into unknown territory and establish colonies there, often against the will of the local population. In retrospect, the VOC was not known for its subtle diplomacy but at the time that was the standard operating procedure.

With so many employees in the local establishments, who stayed there for considerable periods of time, it is to be expected that people die there as well. So in many places cemeteries were set up as was the case in Malacca. The one in Malacca is special in as much that several tombstones have been preserved. In 1905 one Robert Norman Bland, an English career civil servant in the Colonial Administration of the Straights Settlements (established in 1826 by the British East India Company), made an inventory of the remaining Portuguese and Dutch tombstones. Most of the Dutch gravestones, which according to Bland had been made of material imported from Holland, survived. Those he had photographed while he copied and translated the text of all in all 26 memorials. 

In case you are interested in the names, you'll find them in the Dutch text together with birth and death dates if mentioned. Bland suggested several family relationships, not all correct. E.g. Bland mentions that Maria Bort probably is the daughter of Balthasar Bort, a VOC top official. But she appears to be his younger sister. Furthermore, I found that her birthdate is mentioned incorrect on the tombstone. In the process, I also noticed Balthasar's birthday is mentioned wrong (today, it may change overnight) in the Dutch version of Wikipedia. 

If you need assistance with the translation of the Dutch text above, please feel free to contact me at patmiebies at gmail dot com. 

Saturday, 3 October 2020

Orri en Orie, familie?

For a summary in English, please see below the Dutch text

Via een doorgaans betrouwbare bron kreeg ik de vraag of actrice Henny Orri misschien familie van mijn vrouw was. De familienaam van mijn vrouw is Orie, een naam die, zeker in het verleden, vele schrijfwijzen kent: Orij, Ory, Aury, Oeri, Oerij, Öri om er maar een paar te noemen. Dus als iemand zich afvraagt of ook Orri tot die groep behoort, dan is dat geen vreemde vraag. In het verleden heb ik het me ook wel eens afgevraagd, maar van beantwoording is het nooit gekomen. Tot nu!

Ik realiseer me dat niet iedereen zal weten wie Henny Orri is, al was het alleen maar omdat zij inmiddels de 95 gepasseerd is. Ze is op 16 juni 1925 in Amsterdam geboren. Ze speelde bij de Toneelgroepen Centrum en Theater en won een Theo d'Or, een belangrijke onderscheiding in de theaterwereld. In 2015 krijgt ze de Blijvend Applaus Prijs. Een grande dame dus! En hoe leuk is het dan niet wanneer je zo iemand tot je familie mag rekenen. Altijd goed voor een verhaaltje tijdens een verjaardag.

Wanneer je dit soort familieverbanden wilt aantonen, dan moet je de (verre) voorouders van alle betrokkenen uitpluizen. Omdat ik de voorvaderen en -moederen van mijn vrouw wel ken, is het zaak die van Henny Orri ook op een rijtje te krijgen. Over mevr. Orri is wel het e.e.a. te vinden: waar ze geboren is (Amsterdam), wat haar doopnamen zijn (Henriëtte Josephine) en met wie ze getrouwd is/was (acteur Ton Lensink en regisseur Theo Kling). Maar omdat Henny minder dan 100 jaar geleden geboren is, is haar geboorteakte nog niet vrijgegeven door het Stadsarchief Amsterdam. Daar moeten we, i.v.m. de privacy-wetgeving, nog 5 jaar op wachten. En die akte heb je eigenlijk nodig om uit te vinden wie haar ouders zijn. Want heb je die namen, dan zijn hun voorouders, zeker tot begin 19e eeuw, betrekkelijk eenvoudig te vinden.

Maar goed, wat zijn de mogelijkheden als die geboorteakte er niet is? Dan kan je bij het CBG een persoonskaart aanvragen. Dat duurt even en het kost wat, maar dan weet je het uit betrouwbare bron. Of misschien vind je een genealogie van de familie ergens op internet met de gezochte informatie. Dat kan prima in orde zijn maar zeker weten, dat doe je niet. Altijd checken dus! Gelukkig is er nog zoiets als Delpher waar je in oude kranten kunt zoeken naar familieadvertenties. En als dat niets oplevert, in vroeger dagen publiceerden de meeste kranten de zogenoemde berichten van de Burgerlijke Stand. En daar was het bingo. Maar zelfs dat moet je goed controleren want ik heb daar al vaak tikfouten in aangetroffen. Afijn, genoeg mogelijkheden om die privacywet te omzeilen.

Hieronder het resultaat van mijn zoektocht in de vorm van een stamreeks. Die reeks bestaat uit de voorouders van Henny Orri, in dit geval door het zo ver mogelijk terugvolgen van de familienaam. 

Generatie VII
Henriëtte Josephine (Henny) Orri, geb. te Amsterdam op 16 jun 1925, actrice, tr. (1) met Antonius Lodewijk Lensink, geb. te Batavia op 22 okt 1922, acteur, ovl. te Amsterdam op 13 feb 1997, otr. (2) op 8 jun 1956 met Theo J. Kling, geb. op 23 dec 1930, regisseur, ovl. op 22 feb 2018.

Generatie VI
Henri Joseph Orri, erkende natuurlijke zoon van T.J.P. Orri, geb. te Amsterdam op 9 aug 1889, RK, kantoorbediende, ovl. te Amsterdam op 3 apr 1969, tr. te Amsterdam op 18 mrt 1915 met
Neeltje Uijttenboogaard, geb. te Amsterdam op 2 jun 1893, N.H, costuumnaaister in een atelier, ovl. te Amsterdam op 8 mrt 1991.
Henri woont o.m. in de Albert Cuypstraat 242.
In de oorlog, op 13 mrt 1943, wordt Henri om 21.40 uur opgepakt "terzake spertijd overtreding". In 1944 gebeurt dat nog een keer.
 




Generatie V
Thérèse Josephine Petronella Orri, geb. te Amsterdam op 7 jun 1866, ovl. te Amsterdam circa 12 okt 1922.
Thérèse heeft o.m. gewoond in de Laurierstraat 84.
 
Generatie IV
Johannes Petrus Josephus Orri, geb. te Amsterdam op 18 jan 1829, RK, koopman in leder, ovl. te Amsterdam 13 jul 1893*, tr. te Amsterdam op 3 jul 1856 met
Rosalie Frederica Constance Schiltz, geb. te Amsterdam op 3 jul 1837, ovl. 26 jan 1914*.
Johannes woont o.m. in de Ferdinand Bolstraat 62.
 
Generatie III
Charles Orri, ged. te Amsterdam op 19 nov 1795, kantoorbediende, ovl. te Amsterdam op 12 jul 1872, tr. te Amsterdam op 16 nov 1825 (RK) met
Catharina Joanna de Bliek, ged. te Amsterdam op 12 feb 1794, ovl. na 19 jan 1860.
Zij wonen in 1860 o.m. op de Egelantiersgracht 61.
 
Generatie II
Carolo Francisco (later ook Carel Frantz) Orri, geb. te Amsterdam op 20 apr 1748, ovl. te Amsterdam op 5 jul 1797, otr. te Amsterdam op 2 mrt 1780 met
Elisabeth Clement, geb. te Smirna (Turkije?, Roemenië?) circa 1752, ovl. voor 16 nov 1825.
Bij hun otr. woont hij in de Spiegelstraat, zij op de Oudezijds Achterburgwal.
 
Generatie I
Charlos Orri, geb. te Barcelona circa 1715, verm. begr. te Amsterdam op 27 dec 1766, otr. te Amsterdam op 23 apr 1745 met
Anna Maria Palau, dr. van Fransisco Palau en Geertruijda Tapone, ged. te Amsterdam op 5 dec 1722, begr. te Amsterdam op 7 dec 1801.
Bij hun otr. woont hij in de Kerkstraat, zij op de Keijsersgragt.

Voordat ik aan deze zoektocht begon, had ik weinig idee dat er in het begin van de 18e eeuw een Spaanse kolonie in Amsterdam gevestigd was. Niet alleen Charlos Orri was uit Barcelona afkomstig, ook zijn schoonvader Francisco Palau kwam daar vandaan. Zij hadden samen een onderneming die zich (o.a.?) bezig hield met de import van kurk. Na het overlijden van Francisco neemt zijn vrouw, Geertruijda Tapone, de handelsactiviteiten over. Dit blijkt uit een notariële akte van 6 december 1749 waarin zij procuratie krijgt (zie hieronder). Het opvallende aan de akte is dat die deels is voorgedrukt in het Spaans! En dat heeft notaris Phaff vast niet voor deze ene gelegenheid gedaan. Dus dat duidt wel op meer Spaanse aktiviteit in Amsterdam. Overigens was Geertruijda dan wel in Amsterdam geboren maar ook haar familienaam duidt op Spaanse voorouders. De naam Orri komt in Catalonië nog wel voor.

Nu naar het antwoord op de vraag of de geslachten Orri en Orie aan elkaar verwant zijn. Het antwoord daarop kan kort zijn: nee. Althans, ik heb in Nederland geen gezamenlijke voorouders kunnen vinden. Misschien is dat in Spanje wel het geval omdat we niet weten waar de stamvader aller Ories, Nicolaas Orie, die in de eerste helft van de 18e eeuw met Margareta Luijben is getrouwd en later in Den Bosch is gaan wonen, geboren is.

In Leeuwarden staat wel een Nicolaas Orri genoemd maar hij is aantoonbaar een kleinzoon van de hiervoor genoemde Nicolaas Orie. En daarmee behoort in dit geval de naam Orri tot een van de vele schrijfwijzen van de naam Orie. 

Tot slot nog iets over een mogelijke betekenis van de naam Orri. In het Catalaans zou het de betekenis hebben van weide-achtige grond in de bergen waar de schapen grazen. In de oostelijke Pyreneën maar ook in de aangrenzende Ariège werd die term gebruikt.

Ik hoop de vraag van de vragensteller, die de aanleiding was voor dit blog, hiermee beantwoord te hebben.

Credit photo Henny Orri: Door VARA - FTA001013285 005 con.jpg Beeld en Geluidwiki - Henny Orri, CC BY-SA 3.0 nl, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=11796158

* Met dank aan Harry Bovenkerk.

Brief summary in English

Recently someone asked me whether a well-known Dutch actress was related to my wife's family. The last name of the actress is Orri, my wife's last name is Orie. In Dutch, the pronunciation of these two names is almost equal. Therefore, I started digging up the ancestors of actress Henny Orri. As was expected, privacy laws prevented me from quickly finding out who were her parents. But luckily we have Delpher, the largest site in the Netherlands to delve through countless digitized Dutch newspapers. And as a Dutchman, I am happy to add it is free :-) There I found the names of her parents. Having those, it was almost a piece of cake to put together her pedigree. And much to my surprise, it ended up in Spain, in Barcelona! Henny's ancestor names are Charlos Orri and Anna Maria Palau. Charlos was born around 1715 and came to Amsterdam to marry Anna who was 7 years his junior. She was born in Amsterdam but through her father, I found out that also she has Spanish roots.

After having found some notarial deeds, it became clear to me that there was an active Spanish community in Amsterdam in the early 18th century. There were even preprinted notarial deeds in the Spanish language! I am certain notaries wouldn't do that to please a single client. So there must have been more demand for that kind of service. Charlos Orri and his father in law were part of that community. They were involved in the import of cork. And when Charlos died, his wife took over.

Apart from looking at all these trading activities, the purpose of setting up this line of ancestors was to find out whether somewhere in the Orri line there is a connection with the Orie family. To cut a long story short, the answer is negative. The Orri's came from Barcelona to Amsterdam and stayed there till the present day. The Orie's, as far as we know, started in the province of Brabant, in Den Bosch. From there they went to Leeuwarden in Friesland. In the late 19th century one of them indeed ended up in Amsterdam and had offspring there. But, to paraphrase Kipling, never the twain met.

Incorporated in the Dutch text is 
- a photograph of actress Henny Orri, 
- a brief police record of the arrest of Henri Joseph Orri, the reason being that he was out in the street during the curfew in 1943.
- a notarial deed in Spanish dated November 6, 1749, granting procuration to Geertruijda Tapone, the widow of Fransisco Palau.
- Seven generations Orri 1715-1925

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...